To pnący krzew owocowy i ozdobny. Akebia pięciolistkowa ma smaczne owoce oraz częściowo zimozielone liście. Jej kwiaty pachną czekoladą.
Cechy: krzew ozdobny i owocowy (pnącze)
Akebia pięciolistkowa ozdobna jest głównie z liści oraz kwiatów. Ma też jadalne, małe owoce znane jako akebi. Należy do rodziny krępieniowatych. Spokrewniona jest z takimi roślinami jak krąpień i palenicznik.
Inne nazwy: Akebia quinata
Pochodzenie: Azja
Akebia pięciolistkowa jest popularna zwłaszcza w Chinach i Japonii.
Długość: około 10 m
Szerokość: do 2 m
To dość duże pnącze. Akebię pięciolistkową należy sadzić przy podporach, wokół których jej pędy mogą się owijać, np. balustradach, ogrodzeniach, trejażach czy pergolach.
Liście: zielone lub pstre (w zależności od odmiany); częściowo opadają na zimę (to pnącze półzimozielone)
Liście są dość duże, sztywne, pięciolistkowe.
Kwitnienie: maj (V)
Kwiaty: fioletowe, biało-fioletowe i białe; drobne
Kwiaty mają średnicę około 2 cm. Na tej same roślinie są oddzielne kwiaty żeński i męskie, zebrane są w grona. Owoce zawiązują się tylko z żeńskich.
Zapach: przyjemny; delikatny
Aromat kwiatów akebii pięciolistkowej przypomina czekoladę z nutami cynamonu, gałki muszkatołowej i wanilii.
Owoce: dość drobne, podłużne (5-10 cm długości); z licznymi nasionami; w pełni dojrzałości zwykle fioletowe
Z botanicznego punktu widzenia owoce akebii pięciolistkowe to mieszki. Zbiera się je na przełomie września i października (IX-X).
Przeznaczenie: do jedzenia na surowo, konfitury, sałatki, desery
Owoce i liście używane są od tysięcy lat w tradycyjnej medycynie chińskiej oraz japońskiej. Uważane są za środek moczopędny i przeciwzapalny.
Stanowisko: słoneczne, półcień, cień
To wyjątkowo mało wymagające pnącze co do nasłonecznienia stanowiska.
Gleba: przeciętna, przepuszczalna; odczyn od lekko kwaśnego do obojętnego (około pH 6-7)
Podlewanie: umiarkowane
Dobrze znosi okresowy brak podlewania, zwłaszcza w starszym wieku.
Nawożenie: kwiecień – 15 lipca (IV-VII); raz w miesiącu
Najlepsze są nawozy organiczne, zawierające dużo próchnicy, jak obornik granulowany, kompost (świeży i granulowany), biohumus.
Rozmnażanie: sadzonki, odkłady
Cięcie: tylko pędy złamane i zbyt długie (najlepiej wiosną)
Wytrzymałość na mróz: do minus 25 stopni Celsjusza
Jeśli zmarznie część nadziemna, dobrze się regeneruje od korzeni.
Choroby i szkodniki: odporna
Nie potrzebuje oprysków z powodu chorób.
Czasem mogą na niej żerować przędziorki. Bywają też niszczone przez koty (zwłaszcza egzemplarze męskie).
Zapylacze: dowolna odmiana akebii pięciolistkowej
Kwiaty akebii nie zapylają się pyłkiem z tej samej rośliny! Brak innego egzemplarza w okolicy to często powód niezawiązywania owoców, mimo obfitego kwitnienia.
Pyłek z kwiatka na kwiatek przenoszą pszczoły oraz inne owady zapylające.
Ciekawe odmiany akebii pięciolistkowej
- Alba – kwiaty białe; liście zielone
- Silver Bells – kwiaty biało-fioletowe; liście zielone
- Variegata – kwiaty różowe; liście pstre
Warto wiedzieć
- Po raz pierwszy akebia pięciolistkowa została opisana pod koniec XVIII wieku. Dokonał tego Maarten Willem Houttuyn (1720-1798) – holenderski lekarz i przyrodnik.
- Oprócz akebii pięciolistkowej w ogrodach uprawiana jest też akebia trójlistkowa (Akebia trifoliata).