To drzewo owocowe oraz ozdobne. Morwa biała ma jadalne owoce, a jej liście to cenny surowiec zielarski. Jest łatwa w uprawie.
Cechy: drzewo (przy pomocy cięcia można prowadzić jako wysoki krzew)
Morwa biała to roślina owocowa i ozdobna. Uprawia się ją też dla liści, które są surowcem zielarskim oraz pokarmem dla zwierząt, np. jedwabników.
Należy do rodziny morwowatych. Spokrewniona jest z takimi roślinami jak chlebowiec, fikus, mlekowiec
Inne nazwy: Morus alba, Morwowe drzewo, Morwowiec
Pochodzenie: Azja
Wysokość: 2-15 m (w zależności od odmiany)
Szerokość: 2-4 m (w zależności od odmiany)
Rośnie średnio szybko.
Kwitnienie: kwiecień – maj (IV-V)
Kwiaty: na tej samej morwie białej są oddzielne kwiaty żeńskie i męskie
Owoce zawiązują się tylko z żeńskich kwiatów.
Liście: zielone (przebarwiają się jesienią w żółtym kolorze); opadają na zimę
Na tej samej roślinie liście mogą mieć różne kształty. To surowiec zielarski (można go suszyć). Liście morwy – w postaci herbatek ziołowych i proszku dodawanego do różnych dań – zalecane są na obniżenie cukru i cholesterolu w krwi, a także w kuracjach odchudzających. Morwy obrywanie liści znoszą bardzo dobrze. Jednak nie należy zrywać ich zbyt dużo z młodych roślin.
Owoce: jadalne; najpierw białe, następnie przebarwiają się na różowo i czerwono, a potem na czarno; ich kształt przypomina jeżyny; słodkie, bardzo smaczne
Owoce morwy zbiera się na przełomie lipca i sierpnia (VII-VIII). Z niskich roślin można je zrywać. W przypadku wysokich wygodniej poczekać, aż opadną na ziemię – by ułatwić zbiór i zapobiec zapiaszczeniu owoców, warto pod drzewami rozkładać płachty.
Owoce morwy bardzo lubią zjadać dzieci. Tak pisał o tym Lech Majeranowski w książce „Hodowla morwy białej” z 1939 roku:
„W bardzo wielu miejscowościach naszego kraju rosną pojedyńcze okazy starych drzew morwowych, a szczególniej – często spotkać je można w starych dworskich parkach, na cmentarzach, przy kościołach lub szkołach. Podczas dojrzewania owoców morwy są to miejsca zbiórek i wypraw okolicznej dziatwy, łakomej na słodkie jej owoce”.
Przeznaczenie: owoce – deserowe, soki, dżemy, soki, trunki, ciasta, kompot, owoce suszone, syrop; liście – herbatki ziołowe i proszek o właściwościach leczniczych; drzewo – roślina ozdobna, soliter w dużych ogrodach, aleje, przy wybiegach na bydła, owiec, kur, kóz
Owoce morwy zawierają dużo witaminy C. Mają właściwości wzmacniające organizm oraz pozytywnie wpływają na układ moczowy.
Stanowisko: słoneczne
Gleba: słaba i przeciętna; toleruje odczyn od bardzo kwaśnego do zasadowego (pH 4,5-8,5)
Morwa przystosowuje się do różnych warunków glebowych. Źle rośnie w glebie podmokłej.
Podlewanie: umiarkowanie – tylko młode drzewka
Stare drzewa dobrze znoszą długą suszę, ale ich owoce mogą wtedy przedwcześnie opadać.
Nawożenie: marzec – maj (III-V); jedna dawka
Jeżeli morwa jest mocno cięta, można zastosować drugą dawkę nawozu na przełomie czerwca i lipca (VI-VII).
Polecane są nawozy organiczne, np. kompost, obornik granulowany bydlęcy, obornik granulowany koński.
Rozmnażanie: nasiona, sadzonki zdrewniałe, odkłady, szczepienie
Oto praktyczna rada z książki „Sposoby rozmnożenia morw” z 1861 roku:
„Żadne podobno drzewo z taką łatwością rozmnażać się nie daje jak Morwa: nie tylko bowiem przez posiane nasienia dobrego, tysiące drzewek morwowych otrzymać można, ale także przez sadzenie uciętych gałązek na wiosnę, jako, też przez przyginanie gałązek i przysypywanie ich ziemią, wiele drzewek pomnożyć się daje”.
Cięcie: luty (II) i początek marca (III)
Najlepszy czas na cięcie morwy to luty. W pierwszych dniach marca przycinanie ogranicza się do świeżo posadzonych drzewek, jeśli mają być prowadzone jak krzaki.
Wytrzymałość na mróz: bardzo dobra
Drzewo bardzo dobrze znosi mróz. Wiosenne przymrozki niszczą czasem kwiaty (wtedy owoców jest mało lub wcale) oraz młode przyrosty. Po przymrozkach morwa biała szybko się regeneruje.
Choroby i szkodniki: odporna
Nie potrzebuje oprysków z powodu chorób.
Ze szkodników uciążliwe mogą być zające (obgryzają korę) oraz ptaki (zjadają owoce).
Zapylacze: samopylna i obcopylna
Pyłek z kwiatka na kwiatek przenoszą owady oraz wiatr.
Ciekawe odmiany morwy białej
- Bistro – do 8 m wysokości
- Konstantynopol – do 6 m wysokości
- Nana – do 2 m wysokości
- Nana Issai – do 2 m wysokości
- Pendula – szczepiona na pniu (do 2 m), z koroną typu płacząca
Warto wiedzieć
- Morwy są uprawiane w Polsce od wieków. Tak pisał o nich Franciszek Siarczyński w książce „Sztuka ogrodnicza” z 1803 roku:
„Są Morwy białe i czarne; białych liście potrzebne są dla robaczków iedwabnych na pokarm, ale czarnych owoce są lepsze i smacznieysze”.
- Oprócz morwy białej obecnie w Polsce uprawiane są też morwa czarna (Morus nigra) oraz morwa czerwona (Morus rubra).