To przyprawa, roślina lecznicza i ozdobna. Szczawik zajęczy ma dużą odporność i małe wymagania. Wiosną lubi wilgoć, latem dobrze znosi suszę.
Inne nazwy: Oxalis acetosella
Dawne nazwy szczawiku zajęczego to kwaśnica, kwaśnik i szczawnik. Podaje je „Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach” Józefa Rostafińskiego z 1900 roku.
Cechy: bylina
Szczawik zajęczy uprawiany jest jako roślina lecznicza i ozdobna oraz przyprawa o kwaskowatym smaku.
Pochodzenie: Europa, Azja
Szczawik zajęczy jest pospolity m.in. w polskich lasach, zwłaszcza liściastych. To mało wymagająca roślina. Wiosną tworzy zielone poduszki, które w maju (V) pokrywają się licznymi białymi kwiatami.
Wysokość: około 10 cm
Kwitnienie: maj (V)
Kwiaty szczawiku zajęczego są białe, drobne. Stulają płatki wieczorem oraz jeśli pogoda jest pochmurna, deszczowa.
Po przekwitnięciu szczawik zajęczy wydaje nasiona i stopniowo przechodzi w stan spoczynku zimowego.
Rozmnażanie: nasiona, podział kęp i sadzonki pędowe
- Nasiona – sieje się od lipca do listopada (VII-XI). Wschodzą w marcu i kwietniu (III-IV). Szczawiki zajęcze dość łatwo rozsiewają się same (na odległość do około 2 m);
- Podział kęp i sadzonki pędowe – odpowiednie terminy to marzec i kwiecień (III-IV).
Wykorzystanie: roślina ozdobna (polecana zwłaszcza do ogrodów leśnych oraz pod wysokie krzewy liściaste); przyprawa o kwaskowatym smaku do sałatek; roślina lecznicza (ma właściwości antybakteryjne, antywirusowe, moczopędne)
Jako roślina ozdobna szczawik zajęczy sprawdza się jako wiosenna bylina okrywowa.
W smaku szczawik zajęczy jest podobny do szczawiu. Jako zioło wykorzystywany był dawniej do leczenia opryszczki, przeziębień oraz odtruwania po zatruciu metalami ciężkimi. Zmiażdżone listki przykładano na siniaki oraz obrzęki. Dodawano też do mleka, by szybciej się zsiadło.
W szczawiku zajęczym jest m.in. witamina C oraz szczawiany (dlatego nie powinny go jeść osoby z kamicą nerkową). Dawniej jego świeże listki dodawano do mleka, by szybciej się zsiadło.
Zbiór: marzec – maj (III-V)
Liście szczawiku zajęczego zbiera się do pojawienia się kwiatów. Najlepsze są świeże.
Stanowisko: półcień i cień
Ziemia: przeciętna; odczyn od bardzo kwaśnego do zasadowego (pH 4-7,5)
To roślina wyjątkowo mało wymagająca co do zasobności i odczynu gleby.
Podlewanie: wiosną podłoże powinno być wilgotne, a od lipca (VII) stopniowo trzeba ograniczać podlewanie aż do jego zaprzestania
Nawożenie: w gruncie – nie ma potrzeby, ale można; w donicach – od marca do czerwca (III-VI), co tydzień
Do zasilania szczawików zajęczych najlepsze są naturalne nawozy o wolnym działaniu, np. biohumus.
Odporność na mróz: bardzo dobra
Zimują kłącza. Część nadziemna zamiera już w lipcu (VII).
Choroby i szkodniki: odporny
Nie choruje, nie zjadają go szkodniki. Jeśli podsycha wiosną, to z powodu braku wody. Latem, czyli w stanie spoczynku, dobrze znosi susze bez podlewania.
Warto wiedzieć
- Szczawik zajęczy nie jestem jedynym szczawikiem uprawianym w Polsce. Trzeba pamiętać, że nie wszystkie są jadalne! Inne gatunki to m.in. szczawik bulwiasty (Oxalis tuberosa), szczawik czterolistny (Oxalis tetraphylla), szczawik Deppego (Oxalis deppei), szczawik spiralny (Oxalis spiralis), szczawik trójkątny (Oxalis triangularis).