To przyprawa o właściwościach leczniczych. W polskim klimacie imbir lekarski uprawia się w donicach, oranżeriach, pod osłonami.
Inne nazwy: Imbier, Zingiber officinale
Przed wiekami w Polsce używano zamiennie nazw imbir, imbier i zingiber.
Cechy: bylina
Imbir lekarski pochodzi prawdopodobnie z Oceanii, ale obecnie najczęściej uprawiany jest w Azji. To popularna przyprawa oraz zioło lecznicze. W Polsce uprawiać go można donicach lub oranżeriach (zwykle nie zimuje w polskim klimacie). Ma jadalne kłącza i liście.
Imbir lekarskie należy do rodziny imbirowatych. Spokrewniony jest z takimi roślinami jak aframon, alpinia, kurkuma.
Wysokość: około 100 cm
Kwitnienie: w prawie doniczkowej dość rzadko kwitnie (nie wcześniej niż w drugim roku uprawy)
Kwiaty są niepozorne, kremowe. Pojawiają się na pędzie bez liści.
Liście: zielone
Liście imbiru lekarskiego przypominają ulistnienie palm.
Zastosowanie: przyprawa do mięsa, ciast, napojów oraz zioło dodające energii, na słabe krążenie, bóle głowy, przeziębienie, chorobę morską i chorobę lokomocyjną
Kłącza wykopuje się jesienią, gdy zaschną liście. Mają żywiczny zapach i pikantny smak.
Imbir lekarski jest bardzo popularny zwłaszcza w azjatyckiej kuchni oraz tradycyjnej medycynie. W Polsce był stosowany jako lek co najmniej od XVIII wieku. Dodawano go też jako przyprawę m.in. do sera jabłkowego.
Kłącze imbiru zawiera dużo miedzi, manganu i magnezu, a także (w mniejszych ilościach) fosfor, potas, wapń, witaminy C, B1, B2, B3, B6, E i K oraz selen, cynk, żelazo. Ma właściwości przeciwzapalne.
Z imbiru lekarskiego wytwarza się olejek imbirowy, który jest stosowany m.in. na porost włosów, cellulit, żylaki. Kilka jego kropli dodaje się np. do kąpieli.
Stanowisko: jasne, ale nie w prażącym słońcu
Szczególnie w pierwszej fazie wzrostu imbir lekarski preferuje lekki półcień. Lubi stanowiska słoneczne, ale cieniowane liśćmi innych roślin.
Ziemia: żyzna, próchnicza; odczyn od kwaśnego do zasadowego (pH 6-8)
Do sadzenia imbiru lekarskiego najlepszy jest kompost.
Podlewanie: od wiosny do jesieni – umiarkowane, zimą – wcale
Na dnie donicy należy wykonać drenaż (o grubości około 2 cm), aby zapobiec przelewaniu podłoża, co powoduje gnicie kłączy i korzeni.
Nawożenie: od pojawienia się pączków liści do sierpnia; raz w tygodniu
Odpowiednie są nawozy naturalne, np. biohumus.
Rozmnażanie: kłącza
Najlepszy czas sadzenia imbiru to przełom zimy i wiosny. Miejsce cięcia powinno lekko przeschnąć przed posadzeniem. Najlepsze są kłącza co najmniej 6-centymetrowe, z 2-3 pączkami. Kłącza sadzi się płytko (na głębokości około 2 cm) w donicach. Podczas ukorzeniania imbir powinien mieć ciepło (powyżej 20 stopni Celsjusza).
Przesadzanie: co rok na przedwiośniu
Cięcie: jesienią obcina się zaschnięte liście, gdy imbir przechodzi w stan spoczynku zimowego
Wytrzymałość na mróz: do minus 7 stopni Celsjusza
Nie zimuje w gruncie w polskim klimacie.
Przed zimą część nadziemna imbiru lekarskiego stopniowo zasycha i następnie imbir przechodzi w stan spoczynku. Donice ustawia się w pomieszczeniu widnym i słabo ogrzewanym (około 10 stopni Celsjusza).
Choroby i szkodniki: odporny
Mogą gnić kłącza imbiru, jeśli roślina jest podlewana zbyt obficie.
Ze szkodników uciążliwe bywają mączliki, przędziorki, wciornastki, wełnowce.
Ciekawe odmiany imbiru lekarskiego
- Nadia – łagodny w smaku
- Poona – łagodny w smaku
- Jahe Gajah – ostry w smaku
Warto wiedzieć
- Nad wyhodowaniem odmiany imbiru przystosowanej do uprawy w gruncie w polskim klimacie pracują naukowcy Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu pod kierunkiem prof. dr. hab. Piotra Szulca z Katedry Agronomii.
- Co najmniej od XVIII wieku imbir jest używany w Polsce na przeziębienie. Tak napisał o nim biskup Józef Andrzej Załuski w książce „Apteka dla tych co iey, ani lekarza nie maią” z 1750 roku:
„Prezerwuie od Febry, a choć zadawnioną zwykł znosić Imbier, w brzuchu nudność uprzykrzoną”.
- Oprócz imbiru lekarskiego jako przyprawa używany jest również imbir japoński (Zingiber mioga), znany jako imbir mioga (pierwsze próby jego uprawy w gruncie były na przełomie XIX i XX wieku).