Ma liczne, jadalne pędy boczne w kształcie kulek. Kapusta brukselska preferuje ziemię żyzną, o odczynie zbliżonym do obojętnego.
Inne nazwy: Brassica oleracea var. gemmifera, Brukselka
Cechy: roślina dwuletnia
Kapusta brukselska należy do rodziny kapustowatych. Spokrewniona jest z takimi warzywami jak kalafior, kalarepa, kapusta chińska, kapusta głowiasta, kapusta pekińska, komatsuna, rzodkiewka. Jadalne są skrócone pędy boczne, które przypominają z wyglądu kapustki mini.
Prawdopodobnie kapusta brukselska powstała ze skrzyżowania kapusty białej i jarmużu. Znana była w starożytnym Rzymie.
Wysokość: około 50-120 cm (w zależności od odmiany)
Liście: zielone lub fioletowe (w zależności od odmiany)
Kwitnienie: zakwita w drugim roku uprawy
Rozmnażanie: nasiona
Kapustę uprawia się z rozsady. Nasiona sieje się do skrzynek lub na rozsadniku.
Terminy siewu brukselki:
- Kwiecień – druga połowa tego miesiąca
- Maj – pierwsza połowa tego miesiąca
Zastosowanie: dania gotowane, duszone, pieczone
Kapusta brukselska to warzywo o dużych walorach dietetycznych. Zawiera witaminy A, B1, B2, B3, B5, C, E, K. Jest też cennym źródłem makroskładników i mikroskładników, jak cynk, fosfor, magnez, mangan, potas, sód, wapń, żelazo.
Stanowisko: słoneczne
W zacienionych miejscach słabo rośnie. Ponadto częściej choruje.
Gdzie sadzić: warzywnik, rabaty kwiatowe
To warzywo dekoracyjne, które warto sadzić wśród roślin ozdobnych. Ma długi okres wegetacji (90-180 dni w zależności od odmiany). W warzywniku bardzo dobre są stanowiska np. po grochu i sałacie. Można też posadzić brukselkę po zlikwidowanych truskawkach.
Ziemia: żyzna, lekko wilgotna, najlepiej z dużym dodatkiem kompostu; odczyn od lekko kwaśnego do zasadowego (pH 6,5-7,3)
Podlewanie: umiarkowane
Ziemia powinna być zawsze lekko wilgotna lecz nie mokra.
Nawożenie: kilka razy w sezonie
Bardzo ważne jest zasilenie gleby przed posadzeniem kapusty brukselskiej. To warzywo najlepiej rośnie w pierwszym roku po oborniku. Odpowiednie są obornik świeży (należy go przekopać jesienią) albo granulowany, np. obornik granulowany bydlęcy, obornik granulowany koński, kurzak granulowany (można zastosować jesienią lub wiosną).
Rozsadę można zasilać co 1-2 tygodnie naturalnym nawozem biohumus.
Po posadzeniu w miejscach stałych kapustę brukselską nawozi się dwa razy: po około miesiącu, a następnie gdy pojawiają się pierwsze główki.
Odporność na mróz: całkowita
Większość odmian znosi mróz do minus 15-200C.
Choroby i szkodniki: średnio odporna
Brukselka, podobnie jak inne warzywa kapustne, jest podatna na wiele chorób i szkodników. To m.in. czerń krzyżowych, kiła kapusty, zgorzel siewek kapustnych.
Ze szkodników mogą ją niszczyć m.in. gąsienice, mączliki, mszyce, pchełki, śmietki, zające.
Ciekawe odmiany kapusty brukselskiej
- Groninger – średnio późna; zielona;
- Long Island – wczesna; zielona;
- Red – średnio wczesna; fioletowa;
- Roodnerf – późna; zielona.
Warto wiedzieć
- W połowie września (IX), gdy znajdujące się najniżej główki brukselki mają minimum 1,5 cm średnicy, robi się ogławianie. Zabieg polega na uszczykiwaniu wierzchołka pędu głównego. Dzięki temu szybciej dorastają główki znajdujące się najwyżej. Wielkość brukselek jest bardziej wyrównana.
- Kapusta brukselska potrafi się bronić przed bielinkami kapustnikami. Gdy motyle złożą na niej jaja, wydziela substancję wabiącą owady pasożytujące na gąsienicach (ich larwy je zjadają).
- Brukselka jest w Polsce uprawiana co najmniej od XIX wieku, ale nigdy nie była ta popularna jak np. kapusta głowiasta biała. Oto notatka z „Ogrodnika Polskiego” z 1884 roku:
„Kapusta brukselska, zapewne najpierwsza z warzyw najmniej rozpowszechnionych, zyskała uznanie; można ją spotkać już teraz nawet u ludzi mniej zamożnych i w niewielkich ogródkach miejskich. Jestto z samej rzeczy dobre warzywo”.
- W XIX wieku główki brukselek miały wielkość nawet jabłek, które czasem wyglądały jak kwiaty róż. Obecnie gusta są inne. Preferowane są główki twarde i niezbyt duże. Co do ich wielkości preferencje są inne w różnych krajach.
W Belgii i Wielkiej Brytanii cenione są małe brukselki (około 2 cm średnicy). Polacy, Niemcy czy Francuzi preferują średniej wielkości główki (około 3 cm), a Amerykanie – duże (3-4 cm). Wszystkie smakują podobnie.
- Odmiany fioletowe brukselki pojawiły się w XIX wieku.
- Krzyżówką kapusty brukselskiej i jarmużu jest kalettes. Roślina z wyglądu przypomina brukselkę, ale zamiast główek ma liczne boczne pędy wyglądające jak miniaturowe jarmuże.