Zjada mączliki, wciornastki oraz inne szkodniki. Dobroczynek swirski to mikroskopijny pomocnik ogrodników amatorów i profesjonalistów.
Dobroczynek swirski (Amblyseius swirskii, Typhlodromips swirskii) znany jest też jako dobroczynek Swirskiego. To drapieżne roztocze ma zaledwie pół milimetra długości. Wykorzystywane jest do biologicznej walki ze szkodnikami w ogrodach, tunelach foliowych, szklarniach, oranżeriach, mieszkaniach. Zapłodnione samice kupuje się w sklepach ogrodniczych w specjalnych saszetkach. Wystarczy je zawiesić na roślinach, które mają być chronione.
Jakie szkodniki zjada dobroczynek swirski
Dobroczonek swirski jest bardzo żarłoczny. Najwięcej zjada mączlików i wciornastków. Smakują mu też inne szkodniki, np. przędziorki i szpeciele. Dziennie w jego menu jest po kilkanaście jaj i larw mączlików lub 4-5 wciornastków. To dużo, bo dobroczynek swirski nie ma nawet milimetra długości! Gdy nie ma na co polować, żywi się pyłkiem roślin. Lubi np. pyłek bakłażana i papryki.
Dobroczynki swirskie odżywiające się szkodnikami rozmnażają się lepiej niż zjadające tylko pyłek kwiatowy.
Na jakich roślinach żeruje dobroczynek swirski
To drapieżne roztocze wykorzystuje się do ochrony różnych roślin: warzyw, owocowych, ozdobnych. Bardzo dobrze sprawdza się na cytrusach oraz roślinach ozdobnych w oranżeriach, na balkonach, w domu. Dobroczynek swirski często wpuszczany jest do szklarni i tuneli foliowych, by chronił warzywa, m.in. bakłażany, ogórki i paprykę. Niezbyt dobrze sobie radzi na pomidorach (przeszkadzają mu włoski na liściach i łodygach). W ogrodzie może chronić np. jabłonie, grusze, porzeczki, róże, winorośl, warzywa dyniowate.
Jak wygląda dobroczynek swirski
Jest tak mały (około 0,5 mm długości), że przypomina mikroskopijny punkcik. Nawet używając lupy trudno go zauważyć. Dorosły dobroczynek swirski ma 4 pary odnóży. Samce są nieco mniejsze niż samice. Rodzaj diety wpływa na ubarwienie tych malutkich drapieżników. Osobniki odżywiające się mączlikami i wciornastkami są żółte, pomarańczowe lub brązowe, a zjadające inny pokarm – czerwone.
Dobroczynki swirskie są bardzo ruchliwe. Nie czatują na ofiary w jednym miejscu, lecz przemieszczają się po roślinach w ich poszukiwaniu. Bardzo szybko się rozmnażają – samica składa dziennie zwykle po dwa jaja, jeśli temperatura wynosi od 200C. Całkowity rozwój od jaja do osobnika dorosłego trwa najczęściej 6-7 dni.
Jakie warunki są najlepsze dla dobroczynka swirskiego
Jest gatunkiem ciepłolubnym, najbardziej aktywnym w temperaturze od 180C. Temperatura optymalna dla dobroczynka swirskiego wynosi 20-32°C. Bardzo dobrze znosi upały, nawet 400C. Ta cechy pozwala wypuścić dobroczynki swirskie późno (nawet dopiero latem), aby rozprawiły się np. ze szpecielami na winorośli czy przędziorkami i mączlikami na ogórkach.
Jeśli jest sucho, dobroczynek swirski gorzej się rozmnaża (mogą wysychać jaja). Potrafi przetrwać okresowe chłody.
W ogrzewanych szklarniach i oranżeriach jest aktywny cały rok (nie zasypia na zimę). W żerowaniu nie przeszkadza mu brak światła słonecznego zimą.
Czy dobroczynek swirski jest odporny na mróz
Mogą przetrwać tylko krótkie okresy mrozu, ale nie wszystkie osobniki. W badaniach laboratoryjnych pojedyncze osobniki dorosłe potrafiły przeżyć nawet -280C. Jednak ogólnie w uprawie gruntowej oraz nieogrzewanych szklarniach i tunelach foliowych nie przeżywa w polskim klimacie. Należy wprowadzać to roztocze co roku. Dobrze zimuje w ogrzewanych pomieszczeniach, w których temperatura nie spada poniżej 100C, na cytrynie czy mandarynce uprawianej w domu.
Skąd wziąć dobroczynka swirskiego
Drapieżne dobroczynki swirskie kupuje się w sklepach ogrodniczych, np. w saszetkach hodowlanych (jako Swirski Ulti-Mite). Wewnątrz znajdują się zapłodnione samiczki (około 250 sztuk) i materiał nośnikowy, m.in. otręby. Saszetki zawiesza się na roślinach, w zacienionym miejscu. Opakowań nie należy rozrywać. Mają one specjalny otwór przez który dobroczynki wychodzą na zewnątrz (otręby zostają wewnątrz), trwa to do 6 tygodni.
Trzeba pamiętać, że kupione saszetki z dobroczynkami swirskimi należy jak najszybciej zawiesić na roślinach. Nie wolno ich też ściskać (można rozgnieść samiczki). Jeśli nie można od razu wywiesić saszetek, przechowuje się je w temperaturze 10-15°C, maksymalnie 1-2 dni.
Saszetki są wykonane z biodegradowalnej folii, wykonanej np. ze skrobi ziemniaczanej. Rozkładają się około 180 dni w kompostowniku.
Warto wiedzieć
- Nazwa dobroczynka swirskiego upamiętnia jego badacza, którym był Eliahu Swirski (1921-2002) – słynny izraelski entomolog i akarolog pochodzący z terenu dzisiejszej Litwy. Jego pasją były dobroczynki oraz biologiczne zwalczania szkodników.
- Dobroczynek swirski w naturze występuje w rejonie Morza Śródziemnego.
- Dobroczynek swirski nie jest jedynym dobroczynkiem wykorzystywanym w biologicznej walce ze szkodnikami. W uprawie amatorskiej to także m.in. dobroczynek gruszowiec (Amblyseius pyri) i dobroczynek kalifornijski (Amblyseius californicus). Mają podobny wygląd, ale inny tryb życia i preferencje pokarmowe.
- Jeśli stosuje się w ogrodzie dobroczynki swirskie do walki biologicznej ze szkodnikami, najlepiej zrezygnować w chemicznych środków ochrony roślin.
