mandarynka uprawa

Mandarynka – uprawa, odporność, cięcie

Jej uprawa na parapecie nie jest trudna. Mandarynka ładnie kwitnie i owocuje. Na smak mandarynek ma wpływ temperatura w pokoju podczas zimy.

Mandarynka dobrze rośnie i owocuje w domu.  Jednak tak dużo ładnych owoców można wyhodować tylko w oranżerii. Na parapecie mandarynkom dość szybko robi się za ciasno. Fot. Niepodlewam

Mandarynka dobrze rośnie i owocuje w domu. Jednak tak dużo ładnych owoców można wyhodować tylko w oranżerii. Na parapecie mandarynkom dość szybko robi się za ciasno. Fot. Niepodlewam

Cechy: krzew albo niskie drzewo owocowe i ozdobne

Inne nazwy: Citrus reticulata

Pochodzenie: Azja (Chiny, Japonia)

Mandarynka to jedno z najstarszych drzew owocowych na świecie. Bardzo łatwo się krzyżuje z innymi cytrusami. W naturalnym środowisku praktycznie nie występuje.

Wysokość: 1-4 m (w zależności od cięcia)

W donicy mandarynka zawsze karłowacieje. Najwygodniej prowadzić ją do 1 metra wysokości. Jeśli jest uprawiana w oranżerii albo w dużym salonie, można jej pozwolić osiągnąć większe wymiary.

Małe rozmiary nie przeszkadzają mandarynkom obficie kwitnąć i owocować.

Szerokość: 0,5-1 m

Mandarynka rośnie szybko w donicy. Jej wymiary łatwo regulować cięciem. Znosi je bardzo dobrze.

Mandarynki w donicach. Fot. Niepodlewam

Mandarynki w donicach. Fot. Niepodlewam

Kwitnienie: 1-3 razy w roku

Kwitnienie mandarynki zależy od gatunku i odmiany. W Polsce mandarynki zwykle kwitną wiosną.

Kwiaty: białe lub różowo-białe, o średnicy około 2 cm, mocno pachnące

Mandarynka ma kwiaty mniejsze niż cytryna zwyczajna. Z powodu silnego zapachu, lepiej nie uprawiać mandarynki w sypialniach. Zapach jest bardzo przyjemny lecz może przeszkadzać podczas spania.

Kwiat mandarynki. Fot. Niepodlewam

Kwiat mandarynki. Fot. Niepodlewam

Owoce: jadalne; małe i średniej wielkości; skórka pomarańczowa, cienka lub średnio gruba; miąższ pomarańczowy

Mandarynki na parapecie dojrzewają na przełomie polskiej zimy i wiosny (po 150-200 dniach od zakwitnięcia). Najlepszy smak mają owoce z mandarynek uprawianych w chłodnych pokojach lub oranżeriach (10-18 stopni Celsjusza).

Mandarynka dobrze owocuje w domu. Sadzonka KONIECZNIE powinna pochodzić z owocującej rośliny.

Mandarynki wyhodowane z nasion, np. wyjętych z owocu kupionego w sklepie, zaczynają owocować dopiero po przejściu przez okres młodociany, który trwa u cytrusów 5-20 lat.

Owoce zawiązują się bez zapylania albo po zapyleniu pyłkiem z tej samej rośliny lub innego cytrusa. Nie ma trzeba przenosić pyłku z kwiatka na kwiatek np. przy pomocy pędzelka.

Mandarynka owocująca na parapecie. Fot. Niepodlewam

Mandarynka owocująca na parapecie. Fot. Niepodlewam

Stanowisko: słoneczne

Mandarynka musi mieć zapewnione słońce, zwłaszcza latem. Szczególnie dużo słońca potrzebują odmiany o pstrych liściach i owocach.

Mandarynkę można wynieść latem na balkon, taras lub do ogrodu. Do 2 tygodni od wystawienia na zewnątrz mandarynka może zrzucić kwiaty i owoce (wszystkie lub część). Jest bowiem wrażliwa na zmianę kąta padania światła. Dlatego, jeśli chce się zebrać dojrzałe owoce, korzystniej mandarynki nie przestawiać.

To samo zjawisko ma miejsce po przesunięciu mandarynki na parapecie. Doniczki z mandarynką lepiej nie przekręcać.

Ziemia: kwaśna i lekko kwaśna (pH 5,5-6,5)

Podlewanie: umiarkowane

Najlepsza jest woda miękka, np. z dzbanka z filtrem. Można też używać wody z kranu, ale nie może być ona twarda (słabo się w niej pieni mydło).

Lepiej podlewać częściej lecz mniej. Mandarynka nie powinna mieć ziemi ani zbyt mokrej, ani zbyt suchej. Lepiej toleruje przesuszenie niż nadmierne podlewanie.

Nawożenie: marzec- wrzesień (III-IX)

Mandarynka, jeśli dojrzewają na niej owoce, może być nawożona jeszcze w październiku (X).

Nawóz do mandarynki powinien zawierać żelazo. Najlepszy jest gotowy nawóz do cytrusów. Z naturalnych nawozów można stosować np. preparaty na bazie odchodów dżdżownic.

Ciemna zieleń liści mandarynki to znak, że roślina jest dobrze nawożona. Fot. Niepodlewam

Ciemna zieleń liści mandarynki to znak, że roślina jest dobrze nawożona. Fot. Niepodlewam

Rozmnażanie: sposobów jest kilka; ogólnie mandarynkę łatwo rozmnożyć

  • Ukorzenianie sadzonek – od marca do końca czerwca (III-VI) oraz wrzesień (IX); ukorzenianie trwa długo, nawet do 2 miesięcy. Kwiaty i owoce często pojawiają się już podczas ukorzeniania, ale jeśli sadzonka była z owocującego drzewka.
  • Odkłady – powietrzne lub po przygięciu do ziemi. Takie cytryny od razu kwitną i owocują, jeśli odkład był zrobiony na owocującym drzewku. Łatwiejsze do wykonanie są odkłady powietrzne.
  • Siew nasion – można je siać bez względu na parę roku bezpośrednio do doniczki. Tak wyhodowane cytryny rosną zwykle bardzo ładnie, ale nie owocują wiele lat, bo przechodzą okres młodociany (trwa 5-20 lat).
  • Szczepienie – od końca marca do końca maja; najlepsze są oczka z przyrostów wiosennych tegorocznych lub jesiennych zeszłorocznych owocujących drzewkach. Szczepione cytryny bardzo szybko zaczynają kwitnąć i owocować. Kwiaty pojawiają się nawet na młodziutkich sadzonkach.

Cięcie: luty-marzec (II-III)

W sezonie wegetacyjnym można także przycinać młode przyrosty. Cięcie sprawia, że mandarynka ma pożądany kształt i wielkość. Można ją formować.

Wytrzymałość na mróz: brak lub lekki mróz

Mandarynka, w porównaniu do innych cytrusów, dobrze znosi spadki temperatury do około 0 stopni Celsjusza. W zależności od gatunku i odmiany potrafi nawet przetrwać lekki przymrozek.
W domowej uprawie lepiej jednak nie narażać mandarynki na zbyt duży chłód, np. pozostawiając ją jesienią zbyt długo na tarasie. Zbyt niska temperatura może spowodować, że mandarynka zrzuci liście i owoce. Szybko się jednak regeneruje po wstawieniu do domu lub oranżerii.

Choroby i szkodniki: odporna

Mandarynka, jeżeli choruje, to zwykle z powodu braku żelaza (blade, żółknące liście) oraz nadmiernego podlewania (gnicie korzeni).

Ze szkodników mandarynki atakują m.in. misecznik cytrusowiec, przędziorek chmielowiec i wełnowiec cytrusowiec.

Pstre liście to rzadkość wśród mandarynek. Nie są objawem choroby. Na zdjęciu jest odmiana Variegata. Fot. Niepodlewam

Pstre liście to rzadkość wśród mandarynek. Nie są objawem choroby. Na zdjęciu jest odmiana Variegata. Fot. Niepodlewam

Zapylacze: nie potrzebuje

Ciekawe odmiany

  • Mandarynka występuje w dziesiątkach gatunków i niezliczonej liczbie odmian. Bardzo łatwo krzyżuje się z innymi cytrusami tworząc nowe gatunki. Wśród tych gatunków zaś powstają odmiany, które następnie… znowu łatwo się krzyżują z mandarynkami.
    Dlatego nie każdy owoc lub roślina sprzedawana w sklepach to rzeczywiście mandarynka. Ogólnie krzyżówki są bardzo atrakcyjne smakowo, a często także wyróżnia je odporność.
  • Ciekawe sadzonki krzyżówek mandarynek można przywieźć z wakacji, np. do Hiszpanii czy Włoch. Sadzonki mandarynek bardzo dobrze znoszą transport.

Do najciekawszych krzyżówek mandarynek zaliczane są:

  • Klementynka – krzyżówka mandarynki z pomarańczą gorzką.
  • Tangelo – krzyżówka mandarynki z grejpfrutem, np. odmiana Nova (jej owoce są sprzedawane także w polskich sklepach). Tangelo bywa mylone z tangorem.
Krzyżówka mandarynki z grejpfrutem, czyli tangelo. Na zdjęciu jest odmiana Nova. Jej owoce można kupić w polskich sklepach. Fot. Niepodlewam

Krzyżówka mandarynki z grejpfrutem, czyli tangelo. Na zdjęciu jest odmiana Nova. Jej owoce można kupić w polskich sklepach. Fot. Niepodlewam

  • Tangor (tangerynka) – krzyżówka mandarynki z pomarańczą słodką, np. odmiana Ortanique (jej owoce są sprzedawane także w polskich sklepach). Po raz pierwszy o tangerynkach w Polsce napisano w „Ogrodniku Polskim” w 1904 roku. Wówczas była to absolutna nowość.
Krzyżówka mandarynki z pomarańczą słodką - na zdjęciu jest odmiana Ortanique. Jej owoce można kupić w polskich sklepach jako mandarynkę. Odmiana Ortanique wyhodowana została prawdopodobnie na początku XX wieku. Fot. Niepodlewam

Krzyżówka mandarynki z pomarańczą słodką – na zdjęciu jest odmiana Ortanique. Jej owoce można kupić w polskich sklepach jako mandarynkę. Odmiana Ortanique wyhodowana została prawdopodobnie na początku XX wieku. Fot. Niepodlewam

Ciekawostki

  • Mandarynka jest uprawiana na parapetach w Polsce od wieków. Jej owoce zawsze były bardzo lubiane. Jednak zdecydowanie popularniejsza była cytryna zwyczajna. Prawdopodobnie wynikało to z szerszego zastosowania cytryn. Cytryn używano nie tylko w kuchni, ale też do np. do wybielania skóry dłoni oraz czyszczenia kranów.